ul. B. Chrobrego 3a,
64-100 Leszno

Ogólnopolskie

Cudze chwalicie...

Mało kto wie, że każdy europejski kraj ma swoje dudy
– unikalną odmianę instrumentu, który przywędrował na nasz
kontynent prawdopodobnie ze starożytnych Indii i obecnie jest
powszechnie kojarzony ze Szkocją. Paradoksalnie w kraju tym
wykształciło się tylko pięć odmian, podczas gdy spośród
polskich ośmiu rodzajów dud, Wielkopolsce zawdzięczamy aż
pięć. Fundacja „Dudziarz.eu” zajmuje się pielęgnowaniem tej
mało znanej tradycji i przekazywaniem trudnej sztuki gry na
dudach kolejnym pokoleniom.


Prezesem Fundacji jest Michał Umławski – jeden z trzech
w Polsce budowniczych dud, etnograf, i nauczyciel gry na
wspomnianym instrumencie, dla którego praca w zespole stała
się największą pasją i pomysłem na życie. Dzięki staraniom
Michała Umławskiego i Stefanii Raupis, w zeszłym roku doszło
do przekształcenia działającej w Lesznie Dziecięco-
Młodzieżowej Kapeli Dudziarskiej w Fundację. Sama kapela
powstała przed 30 laty z inicjatywy dwójki przezornych ludzi
– Stefanii Raupis, instruktora ds. folkloru ówczesnego
Wojewódzkiego Domu Kultury w Lesznie i Edwarda Ignysia
– znanego budowniczego dud i nauczyciela gry na dudach.
Istnienie i działalność Kapeli stanowi niewątpliwy fenomen na
mapie wielkopolskiej (a także i polskiej) kultury, realizujący się
w kilku wymiarach. Pierwszy z nich wynika z samego faktu
istnienia dziecięco-młodzieżowej grupy uprawiającej oryginalną
i niełatwą przecież w opanowaniu muzykę dudziarską
w środowisku wielkomiejskim, mimo wszystko sztucznym dla
treści kulturowych ludowego pochodzenia. Ponadto, Kapela
– działając pod okiem ludzi dbających o poprawną formę i treść
przekazu muzyki dudziarskiej, przybliża jej brzmienie wraz
z repertuarem i instrumentami szerokiemu gronu odbiorców,
spełniając tym samym ważną funkcję edukacyjno-poznawczą.
Tę sama funkcję spełnia zresztą również wobec samych jej
członków, nie tylko uczących się gry na ludowych instrumentach,
ale poznających też ich kulturowy kontekst. Przyswajając
i propagując rzadki i cenny repertuar ludowy, Kapela pomaga tym
samym w jego przetrwaniu i zachowaniu dla kolejnych pokoleń.
Prezes fundacji na bieżąco stara się uzupełniać skład zespołu,
propagując swoją działalność i zachęcając do grania w kapeli
uczniów leszczyńskich szkół. W tym celu prowadzi „lekcje
z folklorem”, podczas których młodzież ma okazję poznać
zarówno tradycje i zwyczaje swojego regionu, jak i z bliska
przyjrzeć się instrumentom, a także spróbować swoich sił
w grze na dudach. – Nie o siły tu jednak chodzi, ale o zapał
i chęci – mówi Umławski – praktycznie każdy, kto ma słuch
i chce, może się nauczyć gry na dudach. Obecnie jednak
sztuce zdarza się przegrywać z elektroniką i wirtualnymi
rozrywkami młodzieży, która coraz mniej chętnie wychodzi
z domu. Dlatego wielkim sukcesem jest stałe utrzymanie liczby
członków kapeli. Prowadzącemu wciąż udaje się zarażać pasją
i zaangażowaniem kolejne młode osoby. Jak twierdzi – Patrząc
z perspektywy czasu na Dziecięco-Młodzieżową Kapelę
Dudziarską Centrum Kultury i Sztuki w Lesznie, a obecnie
Fundację „Dudziarz.eu”, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że
pokazuje ona, iż w pozornie ukształtowanej już hierarchii
wartości artystycznych i estetycznych młodego pokolenia jest
– mimo wszystko – miejsce na refleksję i zadumę nad
przeszłością swojego regionu, na szacunek dla jego dawnej
kultury, na gotowość i chęć ratowania tego, co z mocy wyroku
czasu wydaje się już być skazane na odejście w niepamięć.
Oznacza to jednocześnie, że kilkadziesiąt młodych osób, które
przewinęły się przez Kapelę, zasili swym potencjałem
charakterologicznym i intelektualnym (współtworzonym przez
tak uniwersalny, subtelny i skuteczny czynnik kształtowania
„architektury” ludzkich wnętrz, jakim jest muzyka – zwłaszcza
ta podtrzymująca i ratująca kulturę praojców) rzeszę
świadomych, odpowiedzialnych i wartościowych mieszkańców
pracujących dla dobra miasta, regionu, kraju.
Obecnie kapelę spotkać i usłyszeć można na najróżniejszych
festiwalach, m.in. na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel
i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. Dzięki
staraniom prezesa Fundacji ruszył program, w ramach
którego zostaną przeprowadzone indywidualne warsztaty
budowy dud wielkopolskich typ rawicko-gostyński.
Warsztaty odbywają się we Włoszakowicach, a ich
uczestnikiem jest Bartosz Zawarty z Dziecięco-Młodzieżowej
Kapeli Dudziarskiej w Lesznie. Prowadzącym naukę budowy
dud jest Michał Umławski. Warsztaty odbywają się i są
współfinansowane w ramach programu Instytutu Muzyki
i Tańca „Szkoła mistrzów budowy instrumentów ludowych”
i trwać będą do końca czerwca. Są także realizowane
w ramach Roku Kolberga.
Kapela prowadzi nabór ciągły – na próby zaprasza dzieci
i młodzież już od 8. roku życia. Wystarczy dobry słuch i sporo
wytrwałości. Obecnie zespół liczy około 20 członków na
różnym stopniu zaawansowania. Zespół dysponuje sprzętem
wypożyczonym od Centrum Kultury i Sztuki w Lesznie,
a zajęcia odbywają się w Klubie OBOK należącym do
Miejskiego Ośrodka Kultury.
Dudy wielkopolskie to wspaniale brzmiący instrument, który
podkreśla regionalny folklor, lokalną tradycję, ale też etniczne
brzmienie, które tak często wykorzystują w swoich
kompozycjach współcześni artyści. Fundacja „Dzudziarz.eu”
Wielkopolskie Kapele Dudziarskie podtrzymuje tradycje,
a jednocześnie daje szansę młodym zdolnym muzykom, aby
rozwijali swoje talenty instrumentalne i dobrze się bawili.